Bài 18. Những hệ quả đối với kinh tế.

Bài 18. Những hệ quả đối với kinh tế.

I. TỪ ĐỊNH LUẬT ĐIỂM TỰA ĐẾN MỘT CÁCH HIỂU MỚI VỀ KINH TẾ.

Trong các Tiên đề của Định luật Điểm Tựa, Thầy Phạm Hùng Sơn đã đặt ra một luận điểm nền tảng:

"Mọi hệ thống đều có Điểm Tựa."

Đây là Tiên đề có phạm vi rất rộng. Nó không chỉ áp dụng cho một vật thể, một cá nhân hay một tổ chức, mà hướng tới mọi hệ thống có cấu trúc, có sự vận động và có khả năng phát triển.

Từ Tiên đề trên, có thể tiếp tục phát triển và mở rộng như sau:

Nếu nền kinh tế được nhìn nhận như một hệ thống, thì nó cũng không thể nằm ngoài Tiên đề này.

Một nền kinh tế bao gồm con người, doanh nghiệp, thị trường, nguồn lực, công nghệ, thể chế và vô số mối quan hệ tương tác khác. Những thành phần ấy không tồn tại độc lập mà liên kết với nhau để hình thành một chỉnh thể luôn vận động. Vì vậy, trước khi đặt câu hỏi nền kinh tế có bao nhiêu vốn, bao nhiêu tài nguyên hay đạt tốc độ tăng trưởng bao nhiêu phần trăm, có lẽ cần đặt ra một câu hỏi nền tảng hơn:

Điểm Tựa của nền kinh tế ấy đang ở đâu?

Đây không phải là một câu hỏi về kỹ thuật điều hành.

Đây là câu hỏi về nguyên lý.

Bởi nếu mọi hệ thống đều cần một Điểm Tựa để định hướng sự vận động của mình, thì sự phát triển của nền kinh tế cũng không thể chỉ được giải thích bằng sự gia tăng của các nguồn lực.

Một quốc gia có thể sở hữu nguồn tài nguyên phong phú nhưng vẫn phát triển chậm.

Một quốc gia có thể khởi đầu với rất ít tài nguyên nhưng vẫn vươn lên mạnh mẽ.

Nếu chỉ nhìn vào lượng nguồn lực, rất khó lý giải sự khác biệt ấy.

Nhưng dưới góc nhìn của Định luật Điểm Tựa, có thể xuất hiện một cách tiếp cận khác.

Nguồn lực là điều kiện cần của sự phát triển.

Điểm Tựa mới là yếu tố định hướng để những nguồn lực ấy phát huy đúng giá trị của mình.

Khi Điểm Tựa đúng, các nguồn lực có thể cộng hưởng, bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau.

Khi Điểm Tựa sai lệch, ngay cả những nguồn lực rất lớn cũng có thể bị phân tán, lãng phí hoặc triệt tiêu lẫn nhau.

Đến đây, khái niệm phát triển bền vững cũng cần được nhìn lại dưới một góc độ sâu hơn.

Một nền kinh tế không bền vững không nhất thiết vì thiếu nguồn lực.

Nhiều khi, điều còn thiếu chính là một Điểm Tựa đủ đúng để mọi nguồn lực cùng vận động theo một phương hướng thống nhất.

Đó không còn là câu chuyện của riêng chính sách kinh tế.

Đó là câu chuyện của nguyên lý vận hành hệ thống.

Và cũng từ đây, Định luật Điểm Tựa mở ra một cách tiếp cận mới đối với kinh tế: thay vì chỉ tìm kiếm thêm nguồn lực, cần nhận diện và kiến tạo Điểm Tựa để toàn bộ nguồn lực của hệ thống có thể được đánh thức, kết nối và phát huy một cách hài hòa.

Hệ quả đầu tiên có thể rút ra là:

Một nền kinh tế không phát triển bền vững trước hết vì có nhiều nguồn lực, mà vì xác lập được một Điểm Tựa đúng để mọi nguồn lực cùng vận động theo quy luật và cùng hướng tới sự phát triển của toàn hệ thống.

II. TĂNG TRƯỞNG KHÔNG ĐỒNG NHẤT VỚI PHÁT TRIỂN.

Trong Tiên đề thứ hai, Thầy Phạm Hùng Sơn đã chỉ ra một nguyên lý rất quan trọng:

"Điểm Tựa không tạo ra năng lượng, mà định hướng năng lượng."

Đây là một luận điểm không chỉ giúp lý giải sự vận động của các hệ thống nói chung, mà còn mở ra một góc nhìn mới đối với sự phát triển kinh tế.

Từ Tiên đề trên, có thể tiếp tục phát triển và mở rộng như sau:

Nếu đặt nền kinh tế dưới góc nhìn của một hệ thống, thì vốn, lao động, tài nguyên thiên nhiên, khoa học - công nghệ, tri thức, dữ liệu và năng lực sáng tạo của con người đều có thể được xem là những dạng năng lượng của hệ thống kinh tế.

Chúng tạo nên tiềm lực để nền kinh tế vận động và phát triển.

Tuy nhiên, sự hiện diện của nguồn lực chưa đồng nghĩa với sự phát triển.

Một nguồn vốn lớn nhưng đầu tư sai hướng có thể trở thành gánh nặng.

Một nguồn tài nguyên phong phú nhưng khai thác thiếu bền vững có thể làm suy giảm năng lực phát triển trong tương lai.

Một lực lượng lao động đông đảo nhưng không được định hướng và phát huy đúng khả năng cũng khó tạo nên sức mạnh lâu dài.

Những hiện tượng đó cho thấy, điều quyết định không chỉ là nền kinh tế có bao nhiêu năng lượng, mà còn là năng lượng ấy được định hướng như thế nào.

Đó cũng chính là ý nghĩa của Tiên đề thứ hai khi được soi sáng trong lĩnh vực kinh tế.

Điểm Tựa không trực tiếp tạo ra vốn.

Không trực tiếp tạo ra của cải.

Cũng không trực tiếp tạo ra năng suất.

Nhưng Điểm Tựa định hướng để những nguồn lực ấy gặp đúng nơi cần gặp, bổ sung đúng điều cần bổ sung và cùng hướng tới mục tiêu phát triển chung của toàn hệ thống.

Nhìn từ góc độ này, một nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao chưa chắc đã là một nền kinh tế phát triển bền vững.

Tăng trưởng phản ánh sự gia tăng về lượng của một số chỉ tiêu kinh tế trong một giai đoạn nhất định.

Trong khi đó, phát triển phản ánh chất lượng vận động của toàn bộ hệ thống qua thời gian.

Một nền kinh tế chỉ thật sự phát triển khi sự gia tăng về nguồn lực đồng thời làm gia tăng năng lực tự điều chỉnh, khả năng đổi mới, sức chống chịu trước biến động và chất lượng cuộc sống của con người.

Nếu không, tăng trưởng có thể chỉ là sự tích lũy về quy mô mà chưa phải là sự trưởng thành của hệ thống.

Từ đó, có thể thấy rằng sự khác biệt giữa tăng trưởng và phát triển không chỉ nằm ở các chỉ số thống kê, mà còn nằm ở Điểm Tựa đang dẫn hướng sự vận động của nền kinh tế.

Khi Điểm Tựa đúng, tăng trưởng trở thành một biểu hiện của phát triển.

Khi Điểm Tựa sai lệch, ngay cả tốc độ tăng trưởng cao cũng có thể che giấu những mất cân bằng đang tích tụ bên trong hệ thống.

Hệ quả có thể rút ra là:

Định luật Điểm Tựa cho thấy, giá trị của một nền kinh tế không chỉ được quyết định bởi lượng nguồn lực mà nó sở hữu, mà còn bởi khả năng định hướng để những nguồn lực ấy cùng vận động theo quy luật và cùng phục vụ sự phát triển bền vững của toàn hệ thống. Vì vậy, tăng trưởng chỉ phản ánh sự gia tăng của năng lượng; còn phát triển phản ánh chất lượng của Điểm Tựa đang định hướng năng lượng ấy.

III. GIÁ TRỊ LỚN NHẤT CỦA MỘT NỀN KINH TẾ LÀ KHẢ NĂNG TỰ ĐIỀU CHỈNH.

Trong Định lý Tự điều chỉnh, Thầy Phạm Hùng Sơn đã chỉ ra một nguyên lý quan trọng:

Một hệ thống bền vững không tồn tại nhờ sự điều khiển liên tục từ bên ngoài, mà nhờ khả năng tự điều chỉnh từ bên trong.

Định lý này không chỉ giúp giải thích sự vận hành của các hệ thống sinh học hay xã hội, mà còn mở ra một cách tiếp cận mới đối với sự phát triển của nền kinh tế.

Từ luận điểm trên, có thể tiếp tục phát triển và mở rộng như sau:

Trong thực tiễn, không có nền kinh tế nào hoàn toàn tránh khỏi biến động.

Chu kỳ tăng trưởng và suy giảm, thay đổi công nghệ, dịch chuyển thị trường, thiên tai hay những khủng hoảng bất ngờ luôn là một phần của đời sống kinh tế.

Nếu lấy sự ổn định tuyệt đối làm tiêu chuẩn của một nền kinh tế mạnh, thì hầu như không có nền kinh tế nào đạt được.

Vì vậy, vấn đề cốt lõi không phải là:

Làm thế nào để nền kinh tế không bao giờ gặp khó khăn?

Mà là:

Nền kinh tế có đủ năng lực để tự vượt qua khó khăn và tiếp tục phát triển hay không?

Đó cũng chính là ý nghĩa của Định lý Tự điều chỉnh khi được soi sáng trong lĩnh vực kinh tế.

Một nền kinh tế có khả năng tự điều chỉnh sẽ biết tiếp nhận những tín hiệu từ thực tiễn, nhận diện những sai lệch trong quá trình phát triển và từng bước điều chỉnh để thích ứng với hoàn cảnh mới.

Sự điều chỉnh ấy không chỉ diễn ra ở cấp độ chính sách.

Nó còn diễn ra trong từng doanh nghiệp, từng ngành nghề, từng người lao động và trong chính hành vi của thị trường.

Khi khả năng tự điều chỉnh hiện diện ở nhiều cấp độ, toàn bộ hệ thống sẽ hình thành một sức chống chịu nội tại trước những biến động từ bên ngoài.

Ngược lại, nếu mọi điều chỉnh đều phải phụ thuộc vào những tác động cưỡng bức từ bên ngoài, nền kinh tế sẽ ngày càng lệ thuộc vào các biện pháp can thiệp, trong khi năng lực tự thích nghi của chính hệ thống dần bị suy giảm.

Nhìn dưới góc độ của Định luật Điểm Tựa, có thể thấy rằng Điểm Tựa đúng không tạo ra sự ổn định cứng nhắc.

Điểm Tựa đúng tạo ra khả năng tự điều chỉnh.

Một hệ thống chỉ thực sự bền vững khi có thể vừa giữ được phương hướng phát triển, vừa đủ linh hoạt để thích nghi trước những thay đổi không ngừng của môi trường.

Đó cũng là sự khác biệt giữa duy trì trạng thái cũ và không ngừng tiến hóa.

Từ đó, có thể thấy rằng sức mạnh của một nền kinh tế không chỉ được đo bằng quy mô GDP, tốc độ tăng trưởng hay lượng tài sản tích lũy.

Ở tầng sâu hơn, sức mạnh ấy còn được đo bằng năng lực tự điều chỉnh để tiếp tục phát triển sau mỗi biến động.

Đó mới là dấu hiệu của một hệ thống đã hình thành được Điểm Tựa đúng.

Hệ quả có thể rút ra là:

Một nền kinh tế bền vững không phải là nền kinh tế không có khủng hoảng, mà là nền kinh tế có khả năng tự điều chỉnh để biến mỗi biến động thành cơ hội hoàn thiện chính mình. Khi khả năng tự điều chỉnh trở thành năng lực nội tại của toàn hệ thống, sự phát triển không còn phụ thuộc chủ yếu vào các tác động bên ngoài, mà được duy trì từ chính sức sống bên trong của nền kinh tế.

IV. NIỀM TIN LÀ MỘT DẠNG ĐIỂM TỰA CỦA NỀN KINH TẾ.

Trong Định lý Thông tin và Năng lượng, Thầy Phạm Hùng Sơn đã chỉ ra một nguyên lý quan trọng:

"Thông tin là cơ chế dẫn hướng của năng lượng."

Luận điểm này cho thấy năng lượng không tự quyết định phương hướng vận động của mình. Chính thông tin mới là yếu tố định hướng để năng lượng được tập trung, cộng hưởng và phát huy hiệu quả.

Từ luận điểm trên, có thể tiếp tục phát triển và mở rộng như sau:

Nếu nhìn nền kinh tế như một hệ thống, thì vốn, lao động, công nghệ và tài nguyên là những nguồn năng lượng của hệ thống ấy.

Nhưng điều quyết định hướng vận động của các nguồn năng lượng đó lại không chỉ nằm ở bản thân chúng.

Doanh nghiệp quyết định đầu tư hay không.

Người dân quyết định tiêu dùng hay tiết kiệm.

Nhà đầu tư quyết định mở rộng hay thu hẹp sản xuất.

Tất cả những quyết định ấy đều chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi cách họ tiếp nhận và đánh giá thông tin.

Khi thông tin rõ ràng, minh bạch và nhất quán, các chủ thể kinh tế có cơ sở để đưa ra những quyết định ổn định và dài hạn.

Ngược lại, khi thông tin thiếu minh bạch hoặc bị đứt gãy, sự bất định sẽ gia tăng. Những quyết định kinh tế trở nên ngắn hạn hơn, thận trọng hơn hoặc mang tính phòng vệ nhiều hơn.

Từ góc nhìn của Định luật Điểm Tựa, điều này dẫn đến một hệ quả đáng chú ý.

Thông tin không chỉ dẫn hướng dòng chảy của nguồn lực.

Thông tin còn góp phần hình thành niềm tin.

Và chính niềm tin là yếu tố giúp hàng triệu quyết định riêng lẻ của các cá nhân và doanh nghiệp có thể cùng hướng về một kỳ vọng chung đối với tương lai.

Vì vậy, niềm tin không đơn thuần là một trạng thái tâm lý.

Trong một nền kinh tế, niềm tin có thể được xem như một biểu hiện của Điểm Tựa đang phát huy tác dụng thông qua thông tin.

Khi Điểm Tựa đúng, thông tin trở nên đáng tin cậy.

Khi thông tin đáng tin cậy, niềm tin được củng cố.

Khi niềm tin được củng cố, các nguồn lực có điều kiện để cộng hưởng và hướng tới sự phát triển lâu dài.

Ngược lại, nếu Điểm Tựa bị sai lệch, thông tin sẽ mất dần khả năng định hướng. Khi đó, niềm tin suy giảm, các nguồn lực phân tán và khả năng cộng hưởng của toàn hệ thống cũng bị suy yếu.

Điều đó cho thấy, ở tầng sâu hơn của kinh tế, điều cần được kiến tạo không chỉ là nguồn vốn hay thị trường.

Điều cần được kiến tạo còn là một Điểm Tựa đủ vững để tạo dựng niềm tin cho toàn hệ thống.

Hệ quả có thể rút ra là:

Một nền kinh tế không chỉ vận động bằng dòng chảy của vốn và hàng hóa, mà còn vận động bằng dòng chảy của thông tin và niềm tin. Khi thông tin được dẫn hướng bởi một Điểm Tựa đúng, niềm tin trở thành sức mạnh kết nối các nguồn lực của toàn hệ thống và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Trong kinh tế học truyền thống, người ta thường xem niềm tin là một yếu tố tâm lý hoặc một biến số của thị trường.

Nhưng dưới góc nhìn của Định luật Điểm Tựa, niềm tin không phải điểm khởi đầu.

Thông tin mới là cơ chế dẫn hướng.

Điểm Tựa mới là nền tảng tạo nên chất lượng của thông tin.

Nói cách khác, chuỗi logic ở đây là:

Điểm Tựa → Thông tin → Niềm tin → Năng lượng kinh tế → Phát triển bền vững.

Niềm tin không tự sinh ra; nó được nuôi dưỡng bởi thông tin, và chất lượng của thông tin lại phụ thuộc vào Điểm Tựa đang định hướng toàn bộ hệ thống.

V. ĐIỂM TỰA KHÔNG THAY THẾ NỘI LỰC CỦA NỀN KINH TẾ, MÀ ĐÁNH THỨC NỘI LỰC CỦA NỀN KINH TẾ.

Trong Tiên đề thứ năm, Thầy Phạm Hùng Sơn đã chỉ ra một nguyên lý có ý nghĩa đặc biệt đối với mọi hệ thống:

"Điểm Tựa bên ngoài chỉ thật sự có giá trị khi đánh thức được Điểm Tựa bên trong."

Tiên đề này trước hết được trình bày như một nguyên lý của sự phát triển con người. Tuy nhiên, nếu nền kinh tế cũng là một hệ thống, thì nguyên lý ấy vẫn giữ nguyên giá trị.

Từ Tiên đề trên, có thể tiếp tục phát triển và mở rộng như sau:

Trong quá trình phát triển kinh tế, các chính sách của Nhà nước, các nguồn vốn đầu tư, sự hỗ trợ từ bên ngoài hay những thành tựu khoa học - công nghệ đều có vai trò quan trọng.

Nhưng nếu toàn bộ sự phát triển chỉ dựa vào những tác động từ bên ngoài, nền kinh tế sẽ dần hình thành tâm thế phụ thuộc và suy giảm năng lực tự đổi mới.

Điều quyết định sự phát triển lâu dài không nằm ở việc hệ thống nhận được bao nhiêu nguồn lực, mà ở việc hệ thống có chuyển hóa được những nguồn lực ấy thành nội lực của chính mình hay không.

Đó cũng là ý nghĩa của Tiên đề thứ năm khi được soi sáng trong lĩnh vực kinh tế.

Một chính sách tốt không chỉ nhằm giải quyết khó khăn trước mắt.

Một chính sách tốt còn phải tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, để người lao động phát triển kỹ năng, để khoa học - công nghệ trở thành động lực đổi mới và để mỗi chủ thể kinh tế ngày càng có khả năng tự đứng vững bằng chính năng lực của mình.

Nhìn dưới góc độ này, thành công của quản trị kinh tế không được đo bằng mức độ can thiệp ngày càng nhiều của cơ quan quản lý.

Ngược lại, thành công được phản ánh ở chỗ hệ thống ngày càng có khả năng vận hành hiệu quả với sự chủ động ngày càng cao của các chủ thể trong nền kinh tế.

Khi đó, vai trò của Nhà nước hay của nhà hoạch định chính sách cũng được nhìn nhận theo một cách khác.

Họ không phải là người thay nền kinh tế tạo ra mọi giá trị.

Họ kiến tạo Điểm Tựa để toàn bộ nền kinh tế có thể tự phát huy giá trị của mình.

Đó cũng là sự khác biệt giữa hỗ trợ để phụ thuộc và hỗ trợ để trưởng thành.

Một bên làm gia tăng sự lệ thuộc của hệ thống.

Một bên đánh thức sức sống vốn có của hệ thống.

Hệ quả có thể rút ra là:

Một nền kinh tế chỉ có thể phát triển bền vững khi những tác động từ bên ngoài từng bước chuyển hóa thành năng lực nội tại của chính nền kinh tế. Giá trị lớn nhất của Điểm Tựa không phải là thay hệ thống phát triển, mà là đánh thức để hệ thống tự phát triển bằng chính nội lực của mình.

VI. TỪ KINH TẾ QUỐC GIA ĐẾN KINH TẾ CỦA MỘT NỀN VĂN MINH.

Trong các Tiên đề và Định lý của Định luật Điểm Tựa, Thầy Phạm Hùng Sơn luôn xem mọi đối tượng nghiên cứu dưới góc nhìn của một hệ thống.

Điều đó có nghĩa là không một bộ phận nào tồn tại hoàn toàn tách biệt khỏi chỉnh thể mà nó thuộc về.

Từ cách tiếp cận đó, có thể tiếp tục phát triển và mở rộng như sau:

Nếu nền kinh tế là một hệ thống, thì nó đồng thời cũng là một bộ phận của những hệ thống lớn hơn.

Một doanh nghiệp thuộc về một ngành kinh tế.

Một ngành kinh tế thuộc về một nền kinh tế quốc gia.

Một nền kinh tế quốc gia lại là một bộ phận của nền văn minh nhân loại.

Khi quy mô của hệ thống thay đổi, những biểu hiện cụ thể có thể khác nhau.

Nhưng nguyên lý vận hành của Điểm Tựa vẫn không thay đổi.

Điều đó cho thấy, phát triển kinh tế không thể chỉ được đo bằng sự gia tăng của cải vật chất.

Một nền kinh tế có thể rất giàu về nguồn lực nhưng nếu làm suy giảm môi trường sống, phá vỡ sự cân bằng xã hội hoặc làm mất đi năng lực phát triển của các thế hệ tương lai, thì sự tăng trưởng ấy khó có thể được xem là biểu hiện của một hệ thống phát triển bền vững.

Ngược lại, một nền kinh tế biết nuôi dưỡng con người, khuyến khích sáng tạo, sử dụng hợp lý tài nguyên và tạo điều kiện để các thế hệ tiếp nối tiếp tục phát triển sẽ góp phần làm gia tăng sức sống của toàn bộ nền văn minh.

Nhìn dưới góc độ của Định luật Điểm Tựa, có thể thấy rằng mục tiêu cuối cùng của kinh tế không phải chỉ là tạo ra nhiều của cải hơn.

Mục tiêu sâu xa hơn là tạo nên những điều kiện để sự sống có thể phát triển hài hòa và bền vững trong toàn bộ hệ thống.

Đến đây, Định luật Điểm Tựa cũng gặp lại hệ thống chân kiềng mà chúng ta đã xây dựng xuyên suốt công trình.

Nếu Sứ mệnh Đức Di Lặc đặt ra câu hỏi:

Vì sao con người phải phát triển?

Nếu Hồng Bàng Dịch chỉ ra:

Sự sống phát triển theo những quy luật nào?

Thì Định luật Điểm Tựa tiếp tục trả lời:

Con người cần tác động vào đâu để những quy luật ấy có thể được hiện thực hóa trong đời sống kinh tế và xã hội?

Ba công trình vì thế không tách rời nhau.

Chúng cùng hướng đến một mục tiêu chung nhưng đảm nhận những vai trò khác nhau.

Một công trình xác lập mục đích.

Một công trình khám phá quy luật.

Một công trình chỉ ra phương pháp.

Chính sự thống nhất ấy mở ra một cách nhìn mới về kinh tế.

Kinh tế không còn chỉ là hoạt động tạo ra và phân phối của cải.

Kinh tế trở thành một phương thức tổ chức nguồn lực để con người có thể sống thuận với quy luật, phát huy nội lực và cùng tiến hóa trong một hệ thống ngày càng hài hòa.

Hệ quả có thể rút ra là:

Một nền kinh tế bền vững không chỉ tạo ra giá trị vật chất cho hiện tại, mà còn phải góp phần kiến tạo những điều kiện để con người, xã hội và nền văn minh tiếp tục phát triển trong tương lai. Khi đó, kinh tế không còn là mục đích tự thân, mà trở thành một phương thức hiện thực hóa quy luật phát triển của sự sống thông qua một Điểm Tựa đúng.

Điểm Tựa không chỉ là một đối tượng để nghiên cứu, mà đang dần trở thành một phương pháp để nhận thức mọi hệ thống.

VII. MỞ RỘNG Ý NGHĨA CỦA HỆ QUẢ.

Nếu nhìn kinh tế chỉ như một hoạt động sản xuất, trao đổi và tiêu dùng, thì hệ quả của Định luật Điểm Tựa sẽ chỉ dừng lại trong phạm vi của các chính sách kinh tế hay hoạt động của thị trường.

Nhưng nếu nhìn kinh tế như một hệ thống vận động của sự sống, thì những Tiên đề và Định lý của Thầy Phạm Hùng Sơn lại mở ra một không gian rộng hơn.

Từ toàn bộ hệ thống lý luận đã được xây dựng, có thể tiếp tục phát triển và mở rộng như sau:

Mọi nền kinh tế đều vận động bằng năng lượng.

Nhưng năng lượng tự nó không quyết định hướng đi của sự phát triển.

Điều quyết định là Điểm Tựa định hướng năng lượng ấy.

Vì vậy, sự khác biệt giữa một nền kinh tế phát triển ngắn hạn và một nền kinh tế phát triển bền vững không chỉ nằm ở lượng của cải được tạo ra.

Sâu hơn, nó nằm ở việc của cải ấy có tiếp tục nuôi dưỡng sức sống của toàn bộ hệ thống hay không.

Nếu sự tăng trưởng làm gia tăng năng lực học hỏi, sáng tạo, hợp tác và tự điều chỉnh của xã hội, thì tăng trưởng ấy đang trở thành động lực của sự phát triển.

Ngược lại, nếu sự tăng trưởng được đánh đổi bằng việc suy giảm môi trường sống, làm cạn kiệt nguồn lực, gia tăng chia rẽ hoặc làm yếu đi nội lực của con người, thì sự gia tăng về của cải có thể chỉ là biểu hiện của một trạng thái mất cân bằng đang tích tụ.

Dưới góc nhìn của Định luật Điểm Tựa, kinh tế vì thế không chỉ là nghệ thuật tạo ra nhiều giá trị hơn.

Kinh tế còn là nghệ thuật kiến tạo những điều kiện để giá trị có thể tiếp tục được sinh thành.

Đó là sự khác biệt giữa việc khai thác nguồn lực và nuôi dưỡng nguồn lực.

Một nền kinh tế biết khai thác sẽ tạo ra của cải.

Một nền kinh tế biết nuôi dưỡng sẽ tạo ra khả năng tiếp tục tạo ra của cải.

Chính khả năng ấy mới là nền tảng của phát triển bền vững.

Đến đây, Định luật Điểm Tựa cũng gặp lại hệ thống chân kiềng mà chúng ta đã xây dựng.

Nếu Sứ mệnh Đức Di Lặc chỉ ra rằng sự phát triển của con người là mục đích của tiến trình tiến hóa, nếu Hồng Bàng Dịch cho thấy sự phát triển ấy phải thuận theo những quy luật của vũ trụ và sự sống, thì Định luật Điểm Tựa tiếp tục chỉ ra rằng nền kinh tế chỉ thật sự bền vững khi biết kiến tạo đúng Điểm Tựa để những quy luật ấy được hiện thực hóa trong đời sống.

Ba công trình vì thế không nói về ba lĩnh vực khác nhau.

Chúng cùng soi sáng ba phương diện của một tiến trình thống nhất.

Một công trình trả lời vì sao phải phát triển.

Một công trình trả lời phát triển theo quy luật nào.

Một công trình trả lời phải tác động vào đâu để sự phát triển ấy có thể trở thành hiện thực.

Có lẽ vì vậy, giá trị sâu xa của kinh tế không chỉ nằm ở việc tạo ra sự giàu có.

Giá trị sâu xa hơn là góp phần tạo dựng một môi trường để con người có thể phát huy năng lực, cùng cộng hưởng với nhau và cùng phát triển trong sự hài hòa với quy luật của sự sống.

Đó cũng là lúc khái niệm phát triển bền vững được hiểu theo một nghĩa rộng hơn.

Bền vững không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng.

Bền vững là duy trì khả năng tiếp tục tiến hóa.

Khi một nền kinh tế có thể không ngừng đánh thức nội lực của con người, không ngừng tạo dựng niềm tin, không ngừng nâng cao năng lực tự điều chỉnh và không ngừng nuôi dưỡng những điều kiện để sự sống tiếp tục phát triển, thì nền kinh tế ấy không chỉ tạo ra của cải cho hôm nay.

Nó đang góp phần kiến tạo nền tảng cho tương lai.

Có lẽ, hệ quả lớn nhất mà Định luật Điểm Tựa gợi mở đối với kinh tế không nằm ở việc tìm ra một mô hình phát triển mới, mà ở việc gợi mở một cách nhìn mới về chính mục đích của phát triển.

Điểm Tựa không tạo ra của cải.

Điểm Tựa giúp của cải được tạo ra đúng quy luật, được phân bổ đúng hướng và được sử dụng đúng mục đích.

Và cũng chính vì vậy, một nền kinh tế chỉ thật sự phát triển khi sự gia tăng của cải đồng thời làm gia tăng năng lực phát triển của con người, của xã hội và của nền văn minh.

"Điểm Tựa không làm cho một hệ thống giàu lên trước hết. Điểm Tựa làm cho hệ thống biết cách tạo ra và nuôi dưỡng sự giàu có một cách bền vững."

Từ những phân tích trên, có thể tiếp tục phát triển và mở rộng thêm một góc nhìn.

Trong đời sống kinh tế, người ta thường quan tâm đến việc làm thế nào để tạo ra nhiều của cải hơn, nhiều việc làm hơn hay tốc độ tăng trưởng cao hơn. Đó đều là những mục tiêu quan trọng.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Định luật Điểm Tựa, có lẽ cần đặt thêm một câu hỏi nền tảng hơn:

Điều gì tạo nên khả năng tiếp tục tạo ra của cải trong tương lai?

Đây không còn là câu hỏi về kết quả.

Đây là câu hỏi về năng lực sinh thành của hệ thống.

Nếu một nền kinh tế chỉ tập trung khai thác những nguồn lực đang có mà không đồng thời nuôi dưỡng con người, tri thức, niềm tin, khả năng sáng tạo và năng lực tự điều chỉnh, thì sự giàu có hôm nay có thể được đánh đổi bằng sự suy giảm của ngày mai.

Ngược lại, nếu mỗi thành quả kinh tế lại góp phần làm gia tăng chất lượng của con người, củng cố niềm tin xã hội, khuyến khích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực tự phát triển của toàn hệ thống, thì của cải không chỉ được tạo ra, mà khả năng tạo ra của cải cũng không ngừng được mở rộng.

Từ góc nhìn đó, có thể thấy rằng sự khác biệt giữa tăng trưởng và phát triển bền vững không chỉ nằm ở thời gian kéo dài bao lâu.

Sâu hơn, nó nằm ở việc hệ thống có đang tiêu hao nội lực hay đang bồi đắp nội lực của chính mình.

Đó cũng là một hệ quả có thể tiếp tục suy luận từ Định luật Điểm Tựa.

Một Điểm Tựa đúng không chỉ giúp hệ thống vận hành hiệu quả trong hiện tại.

Điểm Tựa đúng còn giúp hệ thống không ngừng gia tăng năng lực phát triển của chính mình.

Đến đây, khái niệm vốn cũng có thể được nhìn dưới một góc độ rộng hơn.

Vốn không chỉ là tiền tệ.

Vốn còn là tri thức, là uy tín, là niềm tin, là văn hóa hợp tác, là chất lượng con người và là năng lực đổi mới của cả xã hội.

Những dạng "vốn" ấy tuy khó đo lường hơn, nhưng lại quyết định sức sống lâu dài của một nền kinh tế.

Nếu tiếp tục suy luận theo logic của Định luật Điểm Tựa, có thể đi đến một nhận định rộng hơn:

Một nền kinh tế thực sự giàu mạnh không phải là nền kinh tế sở hữu nhiều nguồn lực nhất, mà là nền kinh tế có khả năng không ngừng chuyển hóa nguồn lực thành nội lực, nội lực thành sáng tạo và sáng tạo thành sự phát triển bền vững.

Đến đây, hệ quả của Định luật Điểm Tựa không còn chỉ dừng lại trong phạm vi kinh tế.

Nó gợi mở một nguyên lý chung cho mọi hệ thống:

Sự giàu có lớn nhất của một hệ thống không nằm ở những gì hệ thống đang sở hữu, mà ở năng lực không ngừng tạo ra những giá trị mới mà vẫn làm gia tăng sức sống của chính mình.

Nếu đặt nhận định ấy vào hệ thống chân kiềng mà chúng ta đang xây dựng, có thể thấy ba công trình tiếp tục bổ sung cho nhau một cách tự nhiên.

• Sứ mệnh Đức Di Lặc gợi mở mục đích của sự phát triển: con người cùng tiến hóa.
• Hồng Bàng Dịch soi sáng những quy luật mà mọi quá trình phát triển cần thuận theo.
• Định luật Điểm Tựa gợi mở nơi cần tác động để những quy luật ấy được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong đời sống, trong quản trị và cả trong kinh tế.

Có lẽ vì vậy, giá trị của Định luật Điểm Tựa đối với kinh tế không nằm ở việc thay thế các học thuyết kinh tế hiện có.

Giá trị của nó nằm ở việc cung cấp một nguyên lý nền tảng để nhìn lại những học thuyết ấy dưới góc độ của hệ thống, của sự sống và của sự phát triển bền vững.

Có lẽ, đó cũng là hệ quả sâu xa mà Định luật Điểm Tựa gợi mở: một nền kinh tế chỉ thật sự phát triển khi sự gia tăng của cải đồng thời làm gia tăng năng lực phát triển của con người, của xã hội và của chính nền kinh tế. Khi đó, của cải không còn là đích đến cuối cùng, mà trở thành phương tiện để sự sống tiếp tục phát triển theo đúng quy luật của mình.

Nếu tiếp tục suy luận từ Định luật Điểm Tựa, có thể nhận ra rằng sự phát triển của một nền kinh tế không chỉ phụ thuộc vào việc nó tạo ra bao nhiêu giá trị, mà còn phụ thuộc vào việc giá trị ấy được đưa trở lại hệ thống như thế nào.

Trong tự nhiên, không có sự phát triển bền vững nếu năng lượng chỉ vận động theo một chiều.

Một dòng nước chỉ chảy đi mà không được bổ sung sẽ dần cạn kiệt.

Một cánh rừng chỉ bị khai thác mà không được tái sinh sẽ mất đi sức sống.

Một cơ thể chỉ tiêu hao năng lượng mà không tự phục hồi sẽ suy yếu theo thời gian.

Nếu Hồng Bàng Dịch cho thấy mọi hệ thống của sự sống đều vận hành theo những quy luật cân bằng và chuyển hóa, thì dưới góc nhìn của Định luật Điểm Tựa, nền kinh tế cũng không nằm ngoài nguyên lý ấy.

Một nền kinh tế chỉ thật sự bền vững khi những giá trị mà nó tạo ra không dừng lại ở việc làm gia tăng của cải, mà còn quay trở lại nuôi dưỡng chính những điều đã tạo ra của cải.

Đó là con người.

Đó là tri thức.

Đó là niềm tin.

Đó là môi trường sống.

Đó là năng lực đổi mới sáng tạo.

Đó là khả năng tự điều chỉnh của toàn hệ thống.

Khi đó, sự phát triển không còn là một đường thẳng chỉ hướng tới tăng trưởng.

Nó trở thành một chu trình tự nuôi dưỡng.

Mỗi thành quả của hôm nay lại trở thành Điểm Tựa cho sự phát triển của ngày mai.

Nếu chu trình ấy bị đứt gãy, sự tăng trưởng có thể vẫn tiếp tục trong một thời gian, nhưng nội lực của hệ thống sẽ dần suy giảm.

Ngược lại, nếu mỗi thành quả đều được chuyển hóa thành động lực cho những bước phát triển tiếp theo, nền kinh tế sẽ hình thành một năng lực tăng trưởng từ bên trong, không ngừng được bồi đắp qua từng giai đoạn phát triển.

Có lẽ, đây cũng là một cách hiểu sâu hơn về khái niệm đầu tư.

Đầu tư không chỉ là bỏ nguồn lực vào hiện tại để thu được lợi ích trong tương lai.

Ở tầng sâu hơn, đầu tư là kiến tạo những Điểm Tựa mới để năng lực phát triển của hệ thống ngày càng được mở rộng.

Đầu tư vào con người là kiến tạo Điểm Tựa của tri thức.

Đầu tư vào khoa học là kiến tạo Điểm Tựa của sáng tạo.

Đầu tư vào thể chế là kiến tạo Điểm Tựa của niềm tin.

Đầu tư vào văn hóa là kiến tạo Điểm Tựa của sự cộng hưởng.

Khi nhìn như vậy, giá trị của đầu tư không còn chỉ được đo bằng lợi nhuận tạo ra, mà còn bằng khả năng làm gia tăng năng lực phát triển của toàn bộ hệ thống.

Có thể tiếp tục rút ra một hệ quả như sau:

Một nền kinh tế phát triển bền vững không chỉ biết tạo ra giá trị, mà còn biết chuyển hóa mỗi giá trị thành một Điểm Tựa mới cho sự phát triển tiếp theo. Khi mỗi thành quả đều góp phần làm gia tăng nội lực của hệ thống, sự phát triển sẽ không còn là một chuỗi tăng trưởng rời rạc, mà trở thành một quá trình tự nuôi dưỡng và không ngừng tiến hóa.

Ở đâu có sự phát triển bền vững, ở đó có một Điểm Tựa đúng đang giúp các giá trị không ngừng kết nối, cộng hưởng và nuôi dưỡng lẫn nhau.

Nếu tiếp tục suy luận theo logic của Định luật Điểm Tựa, có thể nhận ra rằng lịch sử phát triển của kinh tế cũng có thể được nhìn như lịch sử tìm kiếm Điểm Tựa.

Có thời kỳ, con người xem tài nguyên thiên nhiên là Điểm Tựa của sự giàu có.

Sau đó, nguồn vốn trở thành Điểm Tựa.

Tiếp theo là máy móc, công nghệ và năng suất lao động.

Ngày nay, tri thức, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực ngày càng được xem là những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh.

Mỗi giai đoạn phát triển đều phản ánh một sự thay đổi trong cách con người nhận thức về điểm tác động có khả năng tạo ra giá trị lớn nhất.

Nếu nhìn dưới góc độ đó, Định luật Điểm Tựa không phủ nhận những thành tựu của kinh tế học.

Ngược lại, nó gợi mở một cách nhìn bao quát hơn.

Giá trị của mỗi thời kỳ không chỉ nằm ở việc phát hiện ra một nguồn lực mới, mà còn ở việc nhận ra Điểm Tựa mới có khả năng giải phóng những nguồn lực đã tồn tại nhưng chưa được khai mở.

Khi con người nhận ra đúng Điểm Tựa, những nguồn lực cũ cũng có thể tạo nên những giá trị mới.

Bởi vậy, lịch sử phát triển của kinh tế không chỉ là lịch sử tích lũy nguồn lực.

Ở một tầng sâu hơn, đó còn là lịch sử không ngừng khám phá những Điểm Tựa mới của sự phát triển.

Nhìn theo cách ấy, sự giàu có của một quốc gia không chỉ nằm trong lòng đất, trong nhà máy hay trong hệ thống tài chính.

Sự giàu có còn nằm ở khả năng phát hiện đúng nơi cần tác động để khơi dậy trí tuệ, khát vọng sáng tạo và tinh thần cộng hưởng của con người.

Có lẽ, đó cũng là lúc khái niệm tài nguyên được mở rộng.

Tài nguyên không chỉ là những gì thiên nhiên ban tặng.

Con người cũng là tài nguyên.

Niềm tin cũng là tài nguyên.

Văn hóa cũng là tài nguyên.

Khả năng hợp tác cũng là tài nguyên.

Và trên hết, khả năng nhận ra đúng Điểm Tựa chính là một nguồn tài nguyên đặc biệt, bởi nó quyết định cách tất cả những nguồn tài nguyên khác được đánh thức và chuyển hóa thành giá trị.

Từ đó, có thể tiếp tục rút ra một hệ quả:

Giá trị lớn nhất của một nền kinh tế không chỉ nằm ở những nguồn lực mà nó đang sở hữu, mà còn nằm ở năng lực không ngừng nhận ra những Điểm Tựa mới để giải phóng những nguồn lực chưa được khai mở. Chính khả năng ấy quyết định sức sáng tạo, sức sống và tương lai của một nền kinh tế.

Điểm Tựa giúp những tiềm năng chưa được khai mở nhận ra chính mình.

Nếu tiếp tục phát triển từ những Tiên đề và Định lý của Định luật Điểm Tựa, có thể nhận thấy rằng sự phát triển của kinh tế không chỉ là quá trình tạo ra giá trị, mà còn là quá trình không ngừng nâng cao chất lượng của chính Điểm Tựa.

Ở giai đoạn đầu của phát triển, một nền kinh tế có thể dựa nhiều vào tài nguyên thiên nhiên.

Khi trình độ phát triển cao hơn, Điểm Tựa dần chuyển sang vốn, công nghệ và năng lực tổ chức.

Nhưng ở những nền kinh tế phát triển cao, yếu tố quyết định ngày càng không còn là tài nguyên hay vốn, mà là chất lượng của con người và chất lượng của thể chế.

Điều đó cho thấy, khi hệ thống tiến hóa, Điểm Tựa cũng tiến hóa.

Nó không thay đổi bản chất, nhưng thay đổi cấp độ biểu hiện.

Điểm Tựa càng đi vào chiều sâu, giá trị mà nó tạo ra càng lớn.

Nếu nhìn theo cách đó, sự cạnh tranh giữa các nền kinh tế ở thế kỷ XXI có lẽ không còn chủ yếu là cạnh tranh về tài nguyên.

Cũng không chỉ là cạnh tranh về vốn.

Ở tầng sâu hơn, đó là cạnh tranh về khả năng kiến tạo những Điểm Tựa có chất lượng cao hơn.

Đó có thể là một nền giáo dục khơi dậy được năng lực sáng tạo.

Một thể chế tạo dựng được niềm tin.

Một nền văn hóa khuyến khích hợp tác.

Một môi trường khoa học thúc đẩy đổi mới.

Hay một phương thức quản trị biết đánh thức nội lực của con người.

Mỗi yếu tố ấy, nhìn riêng lẻ, đều có giá trị.

Nhưng dưới góc nhìn của Định luật Điểm Tựa, chúng còn có một ý nghĩa chung.

Đó là chúng đều góp phần hình thành những Điểm Tựa ngày càng có khả năng định hướng, đánh thức và kết nối sức mạnh của toàn hệ thống.

Có lẽ vì vậy, sự phát triển của một nền kinh tế không chỉ là hành trình tích lũy của cải.

Ở tầng sâu hơn, đó là hành trình không ngừng nâng cao chất lượng của những Điểm Tựa mà nền kinh tế đang dựa vào.

Từ đó, có thể tiếp tục rút ra một hệ quả:

Một nền kinh tế càng trưởng thành thì càng ít phụ thuộc vào việc sở hữu nhiều nguồn lực, và càng phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng của những Điểm Tựa biết định hướng, đánh thức và kết nối các nguồn lực ấy. Khi Điểm Tựa được nâng lên, toàn bộ hệ thống cũng được nâng lên.

KẾT LUẬN.

Từ những Tiên đề và Định lý mà Thầy Phạm Hùng Sơn đã xây dựng, có thể tiếp tục phát triển và mở rộng một cách nhìn mới về kinh tế.

Nếu kinh tế được xem là một hệ thống, thì sự phát triển của nó không chỉ phụ thuộc vào lượng nguồn lực đang sở hữu, mà trước hết phụ thuộc vào Điểm Tựa đang định hướng, đánh thức và kết nối những nguồn lực ấy.

Khi Điểm Tựa đúng, thông tin có khả năng dẫn hướng năng lượng.

Thông tin đúng tạo dựng niềm tin.

Niềm tin giúp các nguồn lực cộng hưởng.

Sự cộng hưởng hình thành nội lực.

Nội lực tạo nên năng lực tự điều chỉnh.

Và chính khả năng tự điều chỉnh giúp nền kinh tế phát triển bền vững.

Nhìn dưới góc độ đó, phát triển bền vững không còn chỉ là mục tiêu của kinh tế.

Đó là hệ quả tự nhiên của một hệ thống đã tìm được Điểm Tựa đúng.

Có lẽ vì vậy, giá trị của Định luật Điểm Tựa đối với kinh tế không nằm ở việc thay thế những lý thuyết kinh tế hiện có.

Điều mà Định luật Điểm Tựa gợi mở là một góc nhìn nền tảng hơn:

Mọi mô hình kinh tế đều chỉ có thể phát huy hiệu quả lâu dài khi biết kiến tạo đúng Điểm Tựa cho sự phát triển của chính mình.

Đến đây, hệ thống chân kiềng mà chúng ta đã xây dựng cũng hiện ra rõ hơn.

Nếu Sứ mệnh Đức Di Lặc góp phần soi sáng mục đích của sự phát triển,

nếu Hồng Bàng Dịch góp phần soi sáng những quy luật của sự phát triển,

thì Định luật Điểm Tựa góp phần soi sáng nơi cần tác động để những mục đích ấy và những quy luật ấy có thể được hiện thực hóa trong đời sống kinh tế.

Ba công trình không thay thế nhau.

Chúng bổ sung cho nhau.

Một công trình giúp con người biết vì sao phải phát triển.

Một công trình giúp con người hiểu phát triển theo quy luật nào.

Một công trình giúp con người biết phải bắt đầu từ đâu để sự phát triển ấy trở thành hiện thực.

Có lẽ, đó cũng là hệ quả sâu xa nhất mà Định luật Điểm Tựa gợi mở đối với kinh tế.

Một nền kinh tế không thực sự giàu khi chỉ tạo ra nhiều của cải. Một nền kinh tế thực sự giàu khi mỗi giá trị được tạo ra lại trở thành một Điểm Tựa mới, giúp con người, xã hội và chính nền kinh tế tiếp tục phát triển.

Và nếu có thể khái quát toàn bộ Bài 18 bằng một nhận định, thì có lẽ đó là:

Điểm Tựa không làm cho một nền kinh tế giàu lên trước hết. Điểm Tựa làm cho nền kinh tế có khả năng không ngừng tạo ra, nuôi dưỡng và tái sinh sự giàu có theo đúng quy luật của sự sống.

Điểm Tựa không làm thay hệ thống. Điểm Tựa đánh thức khả năng để hệ thống tự hoàn thiện và tự tiến hóa.

Xin theo dõi tiếp bài : PHÁT TRIỂN VÀ MỞ RỘNG ĐỊNH LUẬT ĐIỂM TỰA CỦA THẦY PHẠM HÙNG SƠN.

ĐỊNH LUẬT ĐIỂM TỰA - Những Tiên đề và Định lý của một Hệ thống Trung Hòa.

PHẦN III. NHỮNG HỆ QUẢ.

Bài 19. Hệ quả đối với Văn hóa và Gia đình.

Mục đích.

Gia đình là Điểm Tựa đầu tiên của một nền văn hóa.

Cảm ơn các bạn đã theo dõi. Thân ái. Điện bà Tây Ninh.

BÀI ĐĂNG TRONG BLOG.